نوروز
نوروز، از جشنهاي باستاني ايرانيان است. در زمانهاي کهن، جشن نوروز در نخستين روز فروردين (معمولاً مطابق با ?? مارس) آغاز ميشد، ولي مشخص نيست که چند روز طول ميکشيدهاست. در بعضي از دربارهاي سلطنتي جشن يک ماه ادامه داشته است. مطابق برخي از اسناد، جشن عمومي نوروز تا پنجمين روز فروردين برپا ميشد، و جشن خاص نوروز تا آخر ماه ادامه داشت. شايد بتوان گفت، در طي پنج روز اول فروردين جشن نوروز جنبه ملي و عمومي داشت، در حاليکه طي باقيمانده ماه، هنگاميکه پادشاهان مردم عادي را به دربار شاهنشاهي ميپذيرفتند جنبه خصوصي و سلطنتي داشت.
تاريخچه
جشن نوروز از آيينهاي باستاني و ملي ايرانيان ميباشد. جزئيات چگونگي اين جشن تا پيش از دوره هخامنشيان بر ما پوشيدهاست. در اوستا نيز هيچ اشارهاي به اين جشن نشدهاست. همچنين از ديد مذهب و باورهاي ديني ايرانيان باستان در ارتباط با اين جشن اطلاعاتي در دست نيست. اگرچه مطالبي کلي در تعداد اندکي از کتابهاي نوشته شده در روزگار ساسانيان درباره جشن نوروز وجود دارد.
با استناد بر نوشتههاي بابليها، شاهان هخامنشي در طول جشن نوروز در ايوان کاخ خود نشسته و نمايندگاني را از استانهاي گوناکون که پيشکشهايي نفيس همراه خود براي شاهان آورده بودند ميپذيرفتند. گفته شده که داريوش کبير، يکي از شاهان هخامنشي (??? - ???)، در آغاز هر سال از پرستشگاه بأل مردوک، که از خدايان بزرگ بابليان بود ديدن ميکرد.
همچنين پارتيان و ساسانيان همه ساله نوروز را را با برپايي مراسم و تشريفات خاصي جشن ميگرفتند. صبح نوروز شاه جامه ويژه خود را پوشيده و به تنهايي وارد کاخ ميشد. سپس کسي که به خوش قدمي شناخته شده بود وارد ميشد. و سپس والامقامترين موبد در حالي که همراه خود فنجان، حلقه و سکههايي همه از جنس زر، شمشير، تير و کمان، قلم، مرکب و گل داشت در حين زمزمه دعا وارد کاخ ميشد. پس از موبد بزرگ ماموران حکومت در صفي منظم وارد کاخ شده و هداياي خود را تقديم شاه ميکردند. شاه پيشکشهاي نفيس را به خزانه فرستاده و باقي هدايا را ميان حاضران پخش ميکرد. ?? روز مانده به نوروز، دوازده ستون با آجرهاي گلي در محوطه کاخ برپا شده، و دوازده نوع دانه گياه مختلف بر بالاي هريک از آنها کاشته ميشد. در روز ششم نوروز، گياهان تازه روييده شده بر بالاي ستونها را برداشته و آنها را کف کاخ ميپاشيدند و تا روز ?? فروردين که به آن روز مهر ميگفتند، آنها را برنمي داشتند.
جشنهايي که از آن روزگار به يادگار مانده، هيچ يک به طول و تفصيل نوروز نيست. نوروز جشني است که يک جشن کوچکتر (چهارشنبه سوري) به پيشواز آن ميآيد و جشني ديگر (سيزده به در) به بدرقه آن. و نماد آن انداختن سفره هفت سين است.
نوروز در گذشته داراي آداب چندي بودهاست که امروز تنها برخي از آنها برجاي مانده و پارهاي در دگرگشتهاي زمانه از بين رفتهاند. از رسمهاي بجا مانده يکي راه افتادن حاجي فيروز است.
